[DVM]

واكسن های ویروسی آنفلوانزا

هر دو واكسن غیرفعال و زنده تخفیف حدت یافته در دسترس هستند. طبق نظریات فعلی WHO (2005) واكسن های مجاز موجود در سطح بین المللی حاوی 2 زیرگونه A - H3N2 و H1N1 و یك ویروس نوع B هستند.

واكسن های سه گانه غیرفعال آنفلوانزا

3 نوع واكسن غیرفعال آنفلوانزا وجود دارد كه عبارتند از واكسن های حاوی ویروس كامل، واكسن های حاوی ویروس شكسته شده و واكسن های حاوی اجزاء در اغلب كشورها به جای واكسن های حاوی ویروس كامل از واكسن های حاوی ویروس شكسته شده و واكسن های حاوی اجزاء كه كمتر واكنش منفی دارند، استفاده می شود. در واكسن های حاوی ویروس شكسته شده ، ویروس توسط یك detergent شكسته می شود. در واكسن های حاوی اجزاء ، HA و NA با برداشتن سایر اجزاء پاكسازی می شود. بمنظور افزایش ایمنی زائی به بعضی ازفرمولاسیون های فعلی واكسن های غیرفعال آنفلوانزا (TIVs) adjuvants مانند تركیبات برانگیزاننده ایمنی، Mf59 adjuvant و ویروزوم را اضافه می كنند. افزودن محدود thiomersal – free single vial TIV نیز مقدور است اما هزینه آن خیلی بالاست.

واكسن های سه گانه غیرفعال آنفلوانزا در عضله deltoid (سن كمتر از یكسال) و یا سطح قدامی جانبی ران (سن 12-6 ماه) تزریق می شود. این واكسن ها نباید به كودكان كمتر از 6 ماه تزریق شود و آنهایی كه سنشان 36-6 ماهه است باید نصف دوز بزرگسالان را دریافت نمایند. كودكان كمتر از 9 سال كه قبلاً واكسینه شده باشند بایستی 2 تزریق با حداقل فاصله یكماهه دریافت كنند. درخصوص كودكان بالاتر از 9 سال كه به مدرسه می روند و نیز بالغین سالم یك دوز تزریق كافی است. چنانچه واكسن های غیرفعال آنفلوانزا همزمان با DTP (دیفتری – كزاز – pertussis ) و یا سایر واكسن های كودكان مصرف شود، تداخل ایجاد نخواهد شد.

اطلاعات ناظر بر كارایی واكسن های سه گانه غیرفعال آنفلوانزا تقریباً به صورت انحصاری از كشورهای صنعتی بدست می آید. این اطلاعات بسته به دقت اتصال آنتی ژنیكی، سن و وضعیت سلامت فرد واكسینه شده، انتخاب معیارهای نهایی بالینی و دقت تشخیص متفاوت می باشد. اما اعتقاد بر اینست كه كارایی حفاظتی آنان مشابه است و بشرطی كه اتصال آنتی ژنیكی مناسبی برقرار باشد، این واكسن ها از بروز بیماری كه از نظر آزمایشگاهی قابل تأیید باشد تقریباً در 90-70% افراد سالم پیشگیری می نماید.

در بین افراد مسنی كه در خانه سالمندان زندگی نمی كنند، واكسیناسیون علیه آنفلوانزا ممكن است به هنگام فصول آنفلوانزا تعداد موارد بستری شدن در بیمارستان را تا 39-25% و مرگ و میر كلی را تا 75-39% كاهش دهد. در بین ساكنین خانه سالمندان، واكسیناسیون علیه آنفلوانزا می تواند بستری شدن در بیمارستان را حدود 50% ، خطر بروز پنومونی را تا حدود 60% و خطر مرگ را تا 68% كاهش دهد. واكسن های سه گانه غیرفعال كارایی بالائی را در كودكان بزرگتر ار 6 سال نشان می دهند. اما در كودكان كمتر از 2 سال اثر محافظتی آن ضعیف است. بعضی از مطالعات مربوط به واكسن سه گانه غیرفعال تا 30% كارایی علیه آنفلوانزا همراه با التهاب گوش در كودكان كم سن و سال را نشان داده اند. مدت متوسط حفاظت 6-4 ماه تخمین زده می شود. بعضی از تجزیه و تحلیل ها ، هزینه – فایده واكسن های غیرفعال آنفلوانزا در كودكان و بزرگسالان را نشان داده اند.

واكسن های سه گانه غیرفعال آنفلوانزا بطور كلی بسیار ایمن هستند اما از نظر راكتوژنیسیتی متفاوت می باشند. بنابراین با واكسن های حاوی ویروس كامل، واكنش های موضعی آزمایشی 2-1 روز طول می كشد. واكنش های سیستمیك گذرا نظیر تب ، malaise و myalgias در گروه كوچكی از دریافت كنندگان واكسن طی 12-6 ساعت پس از واكسیناسیون روی می دهد. واكسن های حاوی ویروس شكسته شده و واكسن حاوی اجزاء كوچكتر در مقایسه با واكسن های حاوی ویروس كامل نشان دهنده كاهش اثر راكتوژنتیسیتی سیستمیك در كودكان و بزرگسالان به شمار می رود.

در طی بعضی از فصول آنفلوانزا، واكسن های سه گانه غیرفعال با افزایش جزئی خطر سندرم Guillain-Barre در بزرگسالان مسن تر همراه است. فرمولاسیون داخل بینی واكسن سه گانه غیرفعال آنفلوانزا بدلیل افزایش بروز فلجی صورت از بازار جمع آوری شده است.

واكسن های زنده و تخفیف حدت یافته آنفلوانزا

واكسن های زنده و تخفیف حدت یافته بمنظور استفاده استنشاقی سالها در فدراسیون روسیه كاربر موفقی داشته است. واكسن زنده فعلی روسی براساس گونه های تطابق یافته به سرمای سویه H2N2 كه با سویه های H1N1 و H3N2 طبقه بندی مجدد شده و با ویروس نوع B كه مجدداً تطابق یافته و با سرما تركیب شده است، تولید گردیده است. ویروس واكسن حساس به درجه حرارت بخوبی در محیط نسبتاً سرد بینی حلقی تكثیر می یابد. اما در بخش های پائین تر دستگاه تنفسی تكثیر آن ضعیف است. گزارش شده این واكسن بدنبال تزریق یك دوز در بزرگسالان و كودكان بالای 3 سال مطمئن و بسیار كاراست.

در سال 2003 ، یك واكسن زنده آنفلوانزای دیگر كه براساس تكنولوژی طبقه بندی مجدد ژنتیكی ساخته شده است در آمریكا مجاز شناخته شد. واكسن آنفلوانزای تطابق یافته به سرما، حاوی ژنهای HA و NA از سه سویه ویروس است كه توسط سازمان جهانی بهداشت پیشنهاد شده است و نیر حاوی ژنهای یك سویه master تطابق یافته به سرما است. واكسن حاوی thiomersal نمی باشد. از نظر كارایی حفاظتی بنظر می رسد واكسن های زنده آنفلوانزا قابل مقایسه با واكسن های غیرفعال سه گانه باشند. اما واكسن های تطابق یافته به سرما فقط مجاز است كه برای افراد سالم 49-5 ساله به كار گرفته شود.

موضع كلی سازمان جهانی بهداشت در خصوص واكسن ها

واكسن هایی كه در سطح گسترده به كار گرفته می شوند بایستی الزامات كیفی سازمان جهانی بهداشت را برآورده سازند، ایمن باشند و تأثیر مهمی علیه بیماری در تمام جمعیت های هدف داشته باشند. چنانچه برای نوزادان یا كودكان در نظر گرفته شده باشند به آسانی با برنامه زمان بندی و برنامه های ایمن سازی كودكان تطابق یابد و با پاسخ ایمنی سایر واكسن هایی كه همزمان مصرف می شوند تداخل معناداری پیدا نكند. باتوجه به محدودیت های فنی متعارف - به عنوان مثال ظرفیت ذخیره سازی - فرموله شود و قیمت آن در بازارهای مختلف متناسب باشد.