[ardalan]

آنفلوآنزاي طيور، يك بيماري ويروسي پرندگان است كه ويروسهاي آن داراي سه تيپ ‪A،B،C‬است كه فقط تيپ ‪،A‬علاوه بر پرندگان، پستانداران بويژه انسان را نيز مبتلا مي‌سازد.
ويروسهاي آنفلوآنزاي تيپ ‪، A‬شامل تحت تيپهاي مختلف با درجات متفاوتي از نظر شدت بيماري‌زايي ( از فرم خفيف تا بسيار شديد ) است كه تحت‌تيپهاي (‪ H5‬و ‪(H7‬باعث بيماري به فرم بسيار شديد (آنفلوآنزاي فوق حاد طيور) مي‌شوند.
ويروسهاي آنفلوآنزا، نسبتا مقاومند بطوري كه در آب ‪۲۲‬درجه سانتيگراد، به مدت چهار روز و در دماي صفر درجه سانتيگراد، بيشتر از ‪۳۰‬روز، زنده باقي مي‌مانند.
اين ويروس، توسط اكثر شوينده‌ها (دترجنتها) و ضدعفوني‌كننده‌ها، مانند فرمالين و تركيبات يده، غيرفعال مي‌شود، اضافه مي‌كند كه ويروس اين بيماري در بافتها، براي مدت طولاني و در كود آلوده، حداقل به مدت سه ماه زنده مي‌ماند.
پرندگان مهاجر آبزي، بويژه اردكهاي وحشي، مخزن طبيعي ويروسهاي آنفلوآنزاي طيور بوده و ويروس‌ها را در روده خود، حمل و از طريق مدفوع دفع مي‌كنند.
اين پرندگان به علت مقاومت طبيعي در برابر اين ويروسها، اغلب نشانه‌هاي بيماري را بروز نمي‌دهند.
ميزبان ويروس اين بيماري ، مرغ، بوقلمون، اردك، كبك، قرقاول، بلدرچين، كبوتر، غاز، شترمرغ، خوك و انسان ميباشد.
يك راه انتقال، تماس با پرندگان وحشي بويژه پرندگان آبزي مهاجري است كه مي‌توانند بيماري را بدون بروز نشانه‌اي، منتقل كنند.
راه ديگر انتقال را تماس با طيور آلوده كه از طريق مدفوع و ترشحات چشم و بيني، ويروس را دفع مي‌كنند، بوده و يك گرم از مدفوع آلوده به اين ويروس، مي‌تواند يك ميليون پرنده را آلوده سازد.
دان و آب، كفش و لباس بهره‌برداران، تجهيزات و وسايل نقليه آلوده، كود مرغي و بستر مرغ (به علت تراكم بالاي ويروس در آنها) را از ديگر راههاي انتقال اين بيماري است و جوندگاني مانند سگ و گربه مزارع نيز مي‌توانند به عنوان ناقل مكانيكي، عمل كنند.
بازار عرضه پرندگان زنده كه كانون تجمع گونه‌هاي زيادي از پرندگان است
اخيراهمه‌گيريهايي در استراليا، شيلي، انگلستان، ايرلند، ايتاليا، اسكاتلند، پاكستان، مكزيك، هلند، ايالات متحده آمريكا، كره، ويتنام، ژاپن، تايوان، تايلند، كامبوج، هنگ‌كنگ، چين، لائوس و اندونزي اتفاق افتاده و در زمان حاضر نيز در كشورهاي روسيه، قزاقستان و مغولستان، روي داده است.
ميزان ابتلاء و ميزان مرگ و مير، ظرف دو الي ‪۱۲‬روز، پس از بروز اولين نشانه‌هاي بيماري، به صد درصد مي‌رسد.
دوره كمون بيماري را سه الي پنج روز ذكر مي شود و نشانه‌هاي باليني بيماري را بسته به عوامل متعددي از جمله سن، گونه پرنده مبتلا، شرايط پرورش و شدت بيماري، بسيار متغير است.
نشانه‌هاي باليني بيماري شامل، تلفات ناگهاني بدون بروز ديگر نشانه‌ها به ميزان صد درصد، كاهش مصرف دان، افسردگي و ژوليدگي پرها، كاهش شديد توليد تخم‌مرغ و يا توليد تخم‌مرغ با پوسته نرم، سرفه و عطسه، "ادم" (تجمع آب زير پوست) ناحيه صورت، همراه با تورم و سيانوزه (سياهرنگ شدن) تاج و ريش، تغيير رنگ ساق پا به علت اكيموز (خونريزي نقطه‌اي) و خروج ترشحات خون‌آلود از دهان و بيني، عنوان مي شود.
تشخيص اين بيماري، براساس علائم باليني، كالبدگشايي و انجام آزمايشات سرولوژيك (خون‌گيري) و جداسازي ويروس، استوار است.
اجراي اقدامات بهداشتي قرنطينه‌اي در پرورش طيور از بيشترين اهميت برخوردار است.
جلوگيري از تماس بين طيور اهلي و پرندگان وحشي بويژه پرندگان آبزي مهاجر، جلوگيري از ورود پرندگان با وضعيت نامشخص بيماري به گله و كنترل تردد بهره‌برداران را در اين زمينه موثر است.
اقدامات مناسب ضد عفوني و پاكسازي (رعايت استانداردهاي بهداشتي)، استفاده از جوجه‌هايي با سن يكسان براي پرورش، جلوگيري از فعاليت بازار عرضه پرندگان زنده كه محل تجمع گونه‌هاي مختلف پرندگان بوده و بهداشت در آنجا رعايت نمي‌شود، شايان توجه است.
آموزش كارگران در زمينه خطرات ناشي از اين بازارها، آزمايش طيور و تخم‌مرغ‌ها از حيث وجود تيتر آنتي‌بادي (اندازه‌گيري ايمني بدن) عليه بيماري آنفلوآنزا و عدم احداث مرغداري در مسير مهاجرت پرندگان وحشي، پيشنهاد مي‌شود.
اقدامات كنترلي در مواقع بروز بيماري : معدوم كردن سريع گله‌هاي مبتلا يا گله‌هاي در معرض آلودگي، پاكسازي و ضدعفوني كردن كليه تجهيزات، سالن‌ها و وسايل نقليه، لباس و كفش، از بين بردن لاشه‌ها و دفن صحيح آنها (حداقل در عمق پنج فوتي) در اين زمينه موثر است.
رعايت حداقل فاصله ‪۲۱‬روزه بين دو جوجه‌ريزي، دفن يا كمپوست كردن كود، بستر و پرها و نيز كمپوست كردن كود حداقل به مدت ‪۹۰‬روز و پوشاند سطح آن با لايه‌هاي پلي‌اتيلني سياهرنگ براي جلوگيري از ورود پرندگان، حشرات و جوندگان را از ديگر اقدامات كنترلي عنوان مي شود.
از جمله علايم اين بيماري در انسان را، تب، سردرد، خستگي، سرفه خشك، گلودرد، احتقان بيني و كوفتگي بدن ذكر كرده و مهمترين راه انتقال بيماري را، تماس مستقيم با پرندگان آلوده به ويروس است .
از جمله افراد در معرض خطر ابتلاء به بيماري را، دامپزشكان شاغل در صنعت طيور، كارگران مراكز پرورش طيور، فروشندگان پرندگان دست‌آموز و شكارچيان نام برده مي شود.