طبقه بندی عامل این بیماری :
این بیماری ، از انواع بیماریهای ویروسی میباشد . ویروس عامل این بیماری از خانواده Orthomyxooviridae میباشد . این ویروس خود ، مشتمل بر دو نوع A و B میباشد . امروزه تمامی ویروسهایی که در آزمایشات جداسازی میشوند از نوع A این ویروس و از زیر رده های H5 و H7 می باشند .
توان مقاومت عامل این بیماری در برابر عوامل فیزیکی و شیمیایی :
دما : ویروسی که سبب بروز این بیماری می شود ، در مدت زمان سه ساعت در 56 درجه سانتی گراد و همچنین در مدت زمان سی دقیقه در 60 درجه سانتی گراد غیر فعال می شود .
PH : عامل این بیماری در PH اسیدی غیر فعال میشود .
عوامل شیمیایی : عامل این بیماری توسط Oxidisin ، سدیم ، دودسایل سولفات ، حلالهای چربی و بتاپروپیولاکتین غیر فعال میشود .
مواد ضد عفونی کننده : عامل این بیماری توسط فرمالین و عوامل آیودین غیر فعال میشود .
شرایط بقای این بیماری :
این ویروس توانایی این را دارد که در یک دوره طولانی در بافتهای بدن ، مدفوع و همچنین آب بصورت زنده و فعال باقی بماند .
همه گیر شناسی :
این بیماری جزء بیماریهایی است که در سطح بالایی از سرایت قرار می گیرد .
میزبانان :
ویروس آنفولانزای حاد طیور بیشتر از مرغها و بوقلمونها بدست آمده و جدا شده است . تصور اینکه تمامی گونه های پرندگان در برابر این بیماری آسیب پذیر باشند ، منطقی بنظر میرسد .
انتقال :
تماس مستقیم با ترشحات پرندگان بیمار ، بخصوص با مدفوع آنها .
غذا ، آب ، لباس و یا تجهیزات آلوده .
بطور معمول پرندگان آبزی و همچنین پرندگان دریایی ، این ویروس را به گله های طیور انتقال می دهند .
همچنین تخم مرغهای شکسته آلوده ، میتواند جوجه ها را در انکوباتور آلوده کند .
منابع ویروس :
مدفوع .
ترشحات تنفسی .
نکته : ویروس حاد این بیماری ممکن است که بصورت فعال و در یک دوره طولانی در مدفوع ، بافت و آب آلوده باقی بماند .
نحوه وقوع این بیماری :
بروز ویروس حاد و یا ضعیف نوع A آنفلوآنزا در سراسر دنیا صورت می گیرد . ویروس آنفلوآنزای حاد نوع A طیور ( HPAI ) و زیر رده های H5 ، H7 و HA آنرا بطور معمول میتوان از پرندگان آزاد در اروپا و یا هر نقطه دیگری در دنیا یافت .
شیوع آنفلوآنزای نوع HPAI طیور بین سالهای 1983 تا 1984 در پنسیلوانیای آمریکا ثبت شده است . این ویروس اخیرا نیز در استرالیا ، پاکستان و مکزیک شیوع پیدا کرده است .
اخیرا شواهدی بدست آمده است که نشان میدهد ویروس ضعیف H5 میتواند جهش پیدا کرده و به یک ویروس حاد تبدیل شود . عفونت HPAI بندرت دیده میشود و نمیتواند با ویروسهای نوع ضعیف ترکیب شود .
نشانه های بیماری :
دوره کمون این بیماری بین سه تا پنج روز می باشد .
نشانه های کلینیکی :
افسردگی شدید .
کاهش شدید تولید تخم مرغ .
ادم سطحی ، همراه با تورم .
خونریزی در سطح خارجی غشاء .
مرگ ناگهانی ( گاهی اوقات تا صد درصد جمعیت گله ) .
اقدام به جداسازی ویروس این بیماری به نشنه های نهایی احتیاج دارد .
ضایعه ها :
نکته : این ضایعات ممکن است در مواردی که مرگ ناگهانی ( Sudden Death ) دیده میشود بروز نکنند .
خونریزیهای شدید عضلانی .
Dehydration .
ادم در عضله Sub Cutaneus در نواحی گردن و سر .
ترشح چرک از حفرات بینی و دهانی .
خونریزیهای مداوم و شدید .
خروج بیش از حد موکوس از نای .
احتقان و پرخونی شدید کلیه و در برخی از موارد همراه با رسوباتی در توبولها .
خونریزی و از بین رفتن تخمدانها .
خونریزی در سطح موکوسی Proventriculus .
خونریزی در دیواره سنگدان و همچنین نازک شدن دیواره آن .
خونریزی در بافتهای لنفوئیدی موکوس روده .
نکته : ضایعات این بیماری در بوقلمونها شبیه مرغهاست . اردکهای آلوده به HPAI ممکن است هیچگونه نشانه کلینیکی را از خود نشان ندهند .
تشخیص های اشتباه :
وبای نوع حاد پرندگان .
بیماری نیوکاسل .
بیماریهای تنفسی ، بخصوص Laryngoteracheitis .
تشخیص های آزمایشگاهی :
شیوه انجام این کار :
شناسایی عامل بیماری :
• واکسیناسیون جوجه های نه تا یازده روزه .
o آزمایش انتشار ایمنی برای اطمینان از وجود ویروس نوع A آنفلوآنزا .
o ارزیابی درجه کشندگی : ارزیابی IVPI در مرغهای چهار تا هشت هفته ایی .
آزمایشهای سرولوژیکی :
• Haemagglutination Test .
• آزمایش بازدارنده Haemagglutination .
• انتشار ایمنی در ژل آگار .
نمونه برداری :
شناسایی عامل بیماری :
نمونه برداری از ترشحات کلوآک و یا نای و مدفوع پرندگان زنده یا مدفوع و ارگانهای مشترک پرندگان مرده .
آزمایشات سرولوژیک :
نمونه برداری از خون و یا سرم .
مراقبت و کنترل بیماری :
این بیماری هیچگونه درمانی ندارد .
اقدامات بهداشتی :
اجتناب و جلوگیری از ارتباط میان پرندگان اهلی و پرندگان وحشی ، بخصوص پرندگان آبزی .
اجتناب از ورود پرندگانی که از نظر بیماری وضعیت مشخصی ندارند بداخل گله .
کنترل رفت و آمد افراد .
اقدام به ضد عفونی و پاکسازی محیط .
همسن بودن گله ها ( پیشنهاد میشود که جفتها در کنار هم قرار گیرند ) .
اقداماتی که در هنگام بروز این بیماری باید صورت بگیرند :
کشتار تمامی پرندگان .
انهدام و دور ریزی لاشه ها و تمامی محصولات با منشا حیوانی .
پاکسازی و ضد عفونی کردن محیط .
پس از بروز این بیماری حداقل 25 روز تا شروع دوره بعدی فاصله گذاشته شود .
اقدامات پزشکی و درمانی :
در گذشته تحقیق برای تهیه واکسنی بر علیه HPAI صورت گرفته است ، ولی بدون رسیدن به نتیجه ایی مناسب پایان پذیرفته است . بهرحال در شیوع آنفلوآنزای مرغی که اخیرا در پاکستان و مکزیک روی داد این واکسن برای جلوگیری از پخش سریع بیماری بکار برده شد .
منابع :
Classified As An OIE List A Disease ( A150 ) .
Chapter 2.1.14. In The Manual Of Diagnostic Test And Vaccines For Terrestial Animals .
World Animal Health .
Current Animal Health Status ( Disease Information )
And
Oie WebSite .
تهیه ، تنظیم و ترجمه :
علیرضا گائینی . دانشجوی رشته دکترای دامپزشکی . دانشگاه آزاد اسلامی . واحد گرمسار .
شهریور ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و چهار خورشیدی .
آنان که آفتاب را به زندگی دیگران ارزانی می دارند ، خود نیز از آن بی بهره نخواهند ماند .
