[nima]

بيماري تيلريوز يكي از معضل هاي مهم پيشرفت در صنعت دامداري در اكثر نقاط جهان ميباشد . انگلهاي تيلريا ‏T. annulata و T. parva مهمترين گونه هاي اقتصادي و مسئول تلفات و كاهش توليد تخمين زده شده اند.

استراتژي مراقبت از بيماري تيلريوز در بيشتر كشورها بوسيله كنترل ناقلين بخصوص كنه ها ميباشد. اما كنترل كنه ها نسبت به روشهاي ديگر كنترل اين بيماري از اهميت كمتري برخوردار ميباشد زيرا اولا كنه كش ها ( سموم Acaricide ) گران تمام ميشوند و ثانيا مقاومت بر عليه اكثر آنها ايجاد شده است. در ضمن مديريت حمل ونقل و قرنطينه دام بطور جدي قابل اجرا نمي باشد. از ديگر روشهاي كنترل بيماري استفاده گسترده از واكسيناسيون ميباشد. درمان داروئي معمولا با Parvaquone, Buparvaquone, Halofuginone, براي هر دو گونه ‍T. parva, T. annulata موثر ميباشد. اما اين درمانها دام مبتلا را مبرا از آلودگي Sterilise نميكنند.

واكسنهاي مورد لزوم :

براي تهيه واكسن براي T. annulata از تيره سلولي شيزونت Schizont-infected cell lines استفاده ميشود. اين واكسن كه حاوي سلولهاي شيزونتي ميباشد بايد تا كمي قبل از مصرف در دماي انجماد نگهداري شود.

براي واكسينه كردن دامها بر عليه T. parva از روش آلوده كردن و درمان استفاده ميشود. بصورتيكه مقداري كنه آلوده جمع آوري شده از روي بستر را چرخ كرده و عصاره آنرا زير پوستي تزريق ميكنند و بلا فاصله بطور همزمان درمان با تتراسيكلين را شروع ميكنند. معمولا يك عفونت خفيف يا پنهان ايجاد ميشود كه با پاسخ ايمني كنترل ميشود.



تشخيص بيماري و مشخصات انگل :

تشخيص بيماري وابسته به علائم كلينيكي ، شناختي از شدت بيماري و گستردگي ناقلين يا كنه ها و بررسي لامهاي تهيه شده ( گسترش خون و يا گسترش غدد لنفاوي ) ميباشد. غير از فرمهاي مختلف داخل گويچه قرمزي در گسترشهاي خوني، شيزونت مشخصه مهم و خوبي در آلودگي با گونه هاي ‏T. Parva و T. annulata درگسترشهاي تهيه شده از غدد لنفاوي ميباشد. سلولهاي آلوده ممكن است در گسترشهاي فشاري Impression smears تمام بافتها ديده شوند.

بيماريزايي: شيزونت گونه T. parva ابتدا در مرحله پاتوژنيك باعث افزايش سلولهاي سيستم لنفاوي Lymphoproliferative شده و بعد از آن باعث تخريب سلولهاي فوق Lymphodestructive ميشود. حيوان مبتلا داراي علائم تورم غدد لنفي، تب، مقداري افزايش تنفس، تنگي نفس و گاهي اسهال ميباشد. ضايعات بعد از مرگ شامل تورم و پرخوني غدد لنفاوي، ذات الريه بينابيني Interstitial pneumonia و ادم مابين لبي interlobular oedema ، ضايعات تخريشي erosion , ulcer در شيردان و التهاب روده بهمراه نكروز غدد پيرز peyer´s patches و در حالتهاي طولاني تر نفوذ سلولهاي لنفاوي lymphocytic infiltration به كليه ها كه شبيه سكته كليوي infarct بنظر آمده و يا بهمراه ترمبوز و ischaemic necrosis ميباشد. در حيوانات بهبود يافته گاهي در اثر عود بيماري سندرم عصبي چرخش Turning sickness ديده مي شود.

خصوصيات بيماري زايي در اثر شيزونت T. annulata تقريبا شبيه ‍T. parva مي باشد ولي مرحله پيروپلاسمي ممكن است پاتوژنيك تر بوده و باعث كم خوني و زردي شود.

نيازمنديهاي لازم جهت تهيه واكسنها و تشخيص‏هاي بيولوژيك



1- واكسنهاي كشت سلولي براي تيلريا آنولاتا:‌

از اوائل قرن بيستم كه عامل بيماري تيلريا شناخته شد مايه‏كوبي برعليه بيماري تيلريا مورد نظر قرار گرفت . گرچه يك واكسن زنده با قدرت ايمني زائي شناخته شده اخيرا“‌به توليد رسيده است چيزي كه بيشتر تا حالا مورد استفاده قرار گرفته كشت سلولي شيزونت تغيرحدت يافته است . براي مقابله با تيلريا آنولاتا نحوه توليد و تست‏هاي ارزشيابي قبلا“ ‌تشريع شده است . اين نوع واكسن بصورت گسترده‏اي در كشورهاي ايران ،‌تركيه ،‌هندوستان وروسيه و چين مورد استفاده قرار گرفته است.



مديريت تهيه بذر واكسن:‌
خصوصيات بذر واكسن: ‌سلولهاي آلوده به تيلريا آنولاتا كه بعنوان كشت اوليه مورد استفاده قرار ميگيرد از گره هاي لنفاوي ‌كبد،‌طحال ، كه به روش اسپتيكال از دام آلوده يا مرده جدا ميگردد.

روش كشت :‌ سلولهاي آلوده در مرحله اول در محيط(Minimun Essential Medium)MEM كه حاوي 20 درصد سرم گوساله وپني سيلين (100ميكروگرم در هرCC ) واسترپتوماسين 50 ميكروگرم در CC ومايكوستين 75 ميكروگرم درCC در ظروف درب‏دار پلاستيكي مخصوص كشت وارد ميشود . محيط كشت يا بصورت لايه تك رديفي Monolayerويا بصورت مايعSuspension استفاده ميگردد.

Safty (‌سلامتي )‌ شيزونت تيلريا آنولاتا با پاساژهاي مكرر درمحيط كشت تخفيف حدت مي يابد . مكانيزم تخفيف حدت يافتن نامعلوم است ولي بنظر ميرسد تعداد تقسيمات سلولي مهمتر از مدت زمان و تعداد پاساژ در محيط كشت ميباشد و تيلريا جدا شده از فيلتر نيازمند پاساژ بمدت 4 الي 30 ماه ميباشد تا كاملا“ ‌از حدت آن كاسته شود ونيز اين زنجيره وقتي كامل ميشود كه بعد از هر 20 الي 30 پاساژ به گوساله هاي حساس تزريق شود . تخفيف حدت وقتي كامل ميشود كه محيط كشت در تزريق به دام حساس باعث بوجود آمدن تب ويا اجرام داخل سلولي قابل رؤيت مثل شيوزنت يا‌رينگ تيلريا نشود.

دامهائيكه داراي عفونت باشند بخصوص عفونت‏هاي ويروسي ممكن است بخوبي به واكسن واكنش نشان ندهند . مايه‏‏كوبي دامها پس از مايه كوبي با واكسن تيلريا ويا همزمان با آن بدون درنظر گرفتن فاصله زمان مناسب توصيه نميشود بخصوص واكسنهاي ويروسي از قبيل واكسن تب برفكي زيرا احتمال تداخل در ايجاد ايمني براي هردو واكسن وجود دارد.

درايران معمولا“‌مايه‏كوبي دامهاي كه بيش از 5 ماه آبستني دارند توصيه نميشود در صورتيكه در مطالعاتي كه دراسرائيل انجام شده اثري بر روي آبستني نداشته است .

بطوركلي دامها ميبايست در چند ماه اول زندگي مايه‏كوبي شوند و بادزراپلي كه توسط گزش كنه‏هاي آلوده دريافت ميكند ميزان ايمني در سطح بالاي باقي خواهد ماند.



واكسيناسيون دامها برعليه تيلريا پاروا

دراين روش مايه‏كوبي از روش آلودگي ودرمان‌(‌Infection&Treatment ) استفاده ميگردد . اين متد براساس آلودگي دامها با كنه‏هاي آلوده تخفيف حدت نيافته ميباشد كه داراي شيوزنت تيلريا ميباشند وپس از آلودگي اين حيوانات را با تتراسيكلين درمان ميكنند . تتراسيكلين باعث كم شدن حدت آلودگي ميشود كه در نتيجه آلودگي خفيف كه با درگير شدن سيستم ايمني بدن دام قابل كنترل ميباشد .حاصل ميشود كه اين مرحله را بنام Carrier يا ناقل نام ميگذارند احتياط لازم براي جلوگيري از شيوع بيماري ويا وارد شدن تيلريا به ناحيه‏هاي جديد وپاك امري لازم و ضروري است .

رعايت اصول ايمني :

‌توصيه ‏هاي ايمني ذيل در تهيه و نگهداري و حمل تيلريا پاروا لازم وضروري است .

تهيه كنه‏ها از فيلد:‌آگاهيهاي لازم در مورد احتمال آلودگي انسان به عوامل مختلف بيماري زا در حين جمع آوري كنه‏ها بايستي به اطلاع اشخاص درگير كار رسانده شود . مهمترين عامل بيماري زا در حين جمع آوري كنه ها در فيلد كه تاكنون شناخته شده‏اند شامل تب كريمه كنگو ميباشد كه معمولا“‌همراه كنه ‏هاي جنس هيالوما و بصورت گسترده در مناطقي كه جنس‏هاي مختلف كنه Rhipicephalus وجود دارد همراه ميباشد . بنابراين كسانيكه در جمع آوري كنه‏ها فعاليت مي كنند ميبايست كاملا“‌از وضعيت بيماري مطلع باشند .

استراتژي واكسيناسيون :‌

بر عكس تيلريا آنولاتا كه در ميان سويه هاي مختلف آن يك ايمني عمومي وجود دارد در تيلريا پاروا مسائل پيچيده‏تري وجود دارد . معمولا دو راهكار براي حل اين مشكل وجود دارد . يكي استفاده از مجموع سه استوك كه از قويترين طيف‏هاي بومي چندين كشور تهيه شده است ميباشد ،‌ اين واكسن در كشور مالوي تحت نظر FAO ودر شرايط كاملا“‌ استريل تهيه شده است . اگر اين واكسن درمنطقه يا كشوري بتواند جواب دهد بايد از راهكار دوم كه عبارتست از تهيه وجدا سازي شيوزنت محلي كه يا با اضافه كردن به واكسن مرحله اول ويا به تنهائي مورد استفاده قرار ميگيرد استفاده كرد استراتژي مرحله دوم هم از نظر قيمت تمام شده وهم از نظر زمان گران تر و طولاني‏تر است، ‌بطوريكه ايمني زائي از طريق آلودگي و درمان موثر است ولي مسائلي از قبيل حمل ونگهداري كنه‏ها وريسك بخطر افتادن مناطق پاك و خطر ناقلين همگي باعث شده كه در فكر شناخت يك آنتي ژن مناسب براي توليد يك واكسن خوب بود.

ترجمه و تنظيم : دكتر محمد سربي و دكتر حميد كشتمند

[دكتر محمد لطفي زاده]

با سلام و احترام

با تشكر از مطلب خوب شما

علاقه مندان به مطالعه در زمينه بيماري تيلريوز مي توانند به دنبال پاسخ سوالات زير باشند :

1 - آيا تجويز فسفر در زمان ابتلاي گاو به تيلريوز لازم است يا خير ؟ چرا؟

2 - واكسن شيزونتي تخفيف حدت يافته بر عليه تيلريوز در چه ماهي از سال در ايران تجويز مي شود؟

3 - مايع درماني در موقع ابتلاي گاو به تيلريوز لازم است يا خير ؟ فكر مي كنيد به چه عاملي بستگي دارد؟

4 - آيا انگل تيلريا مي تواند از راه جفت به جنين هم منتقل شود؟

5 - فكر مي كنيد چرا در درمان تيلريوز تجويز تتراسايكلين رايج بوده است ؟

6 - آنتي بيوتيك تراپي در موقع ابتلاي گاو به تيلريوز ضرورت دارد ؟ اگر بله شما چه آنتي بيوتيكي را توصيه مي كنيد؟

[vet79b]

[دكتر محمد لطفي زاده]

با سلام و احترام

و با تشكر از جوابهاي خوبي كه پست شده است.

توجه تان را به اين نكته جلب مي كنم كه فكر مي كنيد هموليز رخ داده در اين بيماري داخل رگي است يا خارج رگي ؟ با پاسخ دادن صحيح به اين سوال آنوقت مي شود براحتي جواب داد كه آيا تجويز فسفر در ابتلا به تيلريوز ضرورت دارد يا خير؟

در مورد تتراسايكلين هم بايد عرض كنم علت اصلي توصيه منابع معتبر قديمي به استفاده از اين دارو اين بوده كه معمولا اين بيماري با آناپلاسموز همراه بوده است و تتراسايكلين را براي غلبه بر آناپلاسموز تجويز مي كرده اند. و گرنه انتخاب هاي آنتي بيوتيك بهتري نسبت به تتراسايكلين هم در دسترس است.

[مهرداد قديمي]

[B]
با درود
در مورد استفاده از تتراسيكلين ها شايد اثر ضد تكثيري و داخل سلولي ( منظور مهار مسنجر ار ان آ )

باشد ولي جديدا عده اي از همكاران با استفاده از تركيب اكسنل و بوتالكس به نتايج خوبي رسيده اند.