[vet mania]

گازآمونياك بويژه براي عملكرد سيستم دفاعي گوساله دربرابرپنوموني مضراست.
دريك منبع براي گوساله هاي شيري با عنوان "جايگاه تازه متولدين براي گوساله هاي شيري " كارت گوچ نيازهاي محيطي براي گوساله ها پيش ازشيرگيري را به صورت زيرخلاصه كرده است:
1) محيط استراحت تميز، خشك و راحت
2) تهويه كافي
3) دسترسي مناسب به غذا وآب
اين مقاله با پيگيري چگونگي مديريت درجايگاه گوساله براي رسيدن به اين احتياجات در معرض آمونياك قرارگرفتن گوساله ها را بررسي مي كند. اما قبل ازبررسي اين موضوع، اجازه دهيد به اين سئوال جواب دهيم كه "چرا آمونياك براي گوساله ها مضراست؟"
چرا گازآمونياك مضراست؟
چرا آمونياك براي گوساله ها بداست؟ابتدا بايد بدانيم گازآمونياك بخصوص براي سيستم دفاعي گوساله درناي خطرناك است.مژكها (انگشتان مويي) ناي را مي پوشانند. كارآنها هل دادن وخارج كردن مواد خارجي است كه گوساله در زمان استنشاق به داخل ناي برده است. راهي كه توسط آن، درنهايت آشغالهايي كه شامل پاتوژنها مي باشند باعث عفونت درشش نمي شوند.
سيستم انتقالي مژكي، شامل بسياري ازاين مژكهاست.هركدام دريك الگوي زنشي ( ضربه اي) بالا آمده و به عقب برمي گردند. اين الگوهاي زنشي با هم هماهنگ مي شوند و بصورت يك فعاليت موجي مشاهده مي شود. بنابراين مژه ها ازطريق فعاليت موجي خود هم مايعات و هم مواد جامد را بالا برده و ازناي خارج مي كنند. اين روش مي تواند يك راه دفاعي موثر دربرابرعفونتهاي تنفسي باشد.
اما اگرمهاركننده هاي مضرظاهر شوند،سيستم مي تواند شكست بخورد.بعضي ويروسها بويژه،PI3 وBRSV مژه ها را نابود مي كنند.حتي درغياب اين ويروسها، سطوح پايين گاز آمونياك بطورمزمن، سيستم دفاعي را ضعيف مي كند. اين مسئله به پاتوژنها اجازه مي دهد به بافتهاي تنفسي داخلي وارد شوند. درحالتي كه هم الگوي زنشي مژه ها بصورت انفرادي و هم فعاليت موجي موزون آنها ضعيف شده، سيستم انتقال مژه اي نمي تواند پاتوژنها را به اندازه كافي بالا برده و ازناي خارج كند.
چرا آمونياك براي گوساله ها بد است؟
براي قسمت دوم جواب، ابتدا بايد به اين سئوال پاسخ دهيم كه "خطرات ايجاد كننده عفونت تنفسي براي گوساله ها چيست؟" دوفاكتورمحيطي به طورحتم گوساله ها را درمعرض باكتري هاي ايجاد كننده پنوموني قرارمي دهند. فاكتوراول اين است كه گوساله دركنارمادر خود قراربگيرد.گاوهاي بالغ ذاتاً حامل فاكتورهاي بيماريزا هستند. وقتي مادرگوساله خود را ليس مي زند، ازاين طريق يك كارموثربراي تلقيح ويروسها، باكتريها و پارازيتها را انجام مي دهد.
فاكتورمحيطي ديگر اين است كه گوساله ازطريق تراكم بالاي گاوهاي مجاورو يا ازطريق وسايل گوساله زايي درمعرض باكتريهاي ايجاد كننده پنوموني قراربگيرند.بنابراين،بعيد است كه حتي گوساله هاي تازه متولد شده باكتريهاي ايجاد كننده پنوموني را نداشته باشند. اين باكتريها بسيار رايج هستند كه اغلب تصورمي شود كه آنها بعنوان ساكنين معمول قسمت بالايي دستگاه تنفسي گوساله بشمارمي روند.به اين دلايل،هرزمان كه سيستم انتقال مژكي ضعيف باشد، گوساله ها درمعرض ريسك بالايي ازابتلا به بيماريهاي تنفسي قرارخواهند داشت.
چطور مي توان در معرض آمونياك بودن را كاهش داد؟
راه موثربراي كاهش درمعرض آمونياك قرارگرفتن، توليد نشدن اين گازاست. اما درجايگاه گوساله،شرايط مثبت ومفيدي براي فعاليت ميكروبها وجود دارد.اوره هم رطوبت وهم مواد مغذي را فراهم مي‌كند. گوساله ها بستر را گرم نگه مي دارند. و مواد بستراغلب يك pH مطلوب را درمحيط فراهم مي‌سازند.
بنابراين چطورمي توان پوسيدگي كود را كاهش دهيم؟
1- شرايط خشك تر،ميزان كمتررشد باكتريايي و آزاد سازي آمونياك را با عث مي شود.
2- فراهم كردن مقداركمتراكسيژن براي باكتريها،ميزان كمترآزاد سازي گازآمونياك را باعث مي شود.
3- كود( مخلوط ادرارومدفوع) روي پوست يك حيوان گرم، سريعترآمونياك توليد مي كند، تميزترنگهداشتن گوساله، باعث كمترشدن آزاد سازي آمونياك مي شود.
تمام اين فاكتورها به بسترخشك تميزاضافه مي شوند.
خشك به چه معني است؟
زانوي خود را روي بستربگذاريد.اگرزانوي شما خيس شد، بستربه اندازه كافي براي كاهش توليدآمونياك خشك نيست.مقداركافي بستر،شرايط را خشك نگه مي دارد. برخورد اول عليه آمونياك! مقداركافي بسترشرايط بي‌هوازي (اكسيژن پايين) نامساعد براي رشد ميكروبي فراهم مي كند.برخورد دوم! مقداركافي بسترگوساله هاي تميزرا بيشترمي كند.برخورد سوم! پاك كردن باكتريهاي ايجاد كننده آمونياك. همچنين،فراهم كردن گردش كافي هوا ازطريق تهويه خوب به انتقال هواي پرازآمونياك كمك خواهد كرد.